Wetgeving en regels

Lage-emissiezones in Belgie

Europa telt vandaag zo’n 200 lage-emissiezones, waar het verkeer (en de daarbij horende luchtverontreiniging) aan banden wordt gelegd. Of de LEZ-maatregelen ook effectief een antwoord zullen bieden op fijn stof- en andere problemen, valt af te wachten. Dat ze veel vragen oproepen, staat buiten kijf. Daarom: een praktisch rondje LEZ, van A tot Z en van Antwerpen tot Brussel!

Wat is een lage-emissie zone?

Een lage-emissiezone of LEZ is een met speciale verkeersborden afgebakend gebied waar de meest vervuilende wagens niet meer (of enkel nog onder strenge voorwaarden) zijn toegelaten. De maatregel is het strengste voor dieselwagens, omdat deze meer roet en fijn stof uitstoten dan auto’s die rijden op benzine, lpg of aardgas. Wat bepaalt of je wagen al dan niet toegelaten is in de LEZ? De brandstof, de euronorm en het al dan niet aanwezig zijn van een roetfilter.

Waarom worden lage-emissiezones ingevoerd?

Luchtverontreiniging speelt een grote rol in heel wat gezondheidsklachten. Van longaandoeningen tot allergieën en hart- en vaatziekten. In 2013 labelde de Wereldgezondheidsorganisatie luchtverontreiniging in zijn geheel zelfs als ‘kankerverwekkend’. En aangezien het dagelijkse verkeer verantwoordelijk is voor zo’n 50% van lokale roetconcentraties, voeren steeds meer stadsbesturen de LEZ-maatregel in. Vooral dieselwagens stoten erg veel fijn stof én giftige stikstofoxiden (NOX) uit, zoals aan het licht kwam dankzij dieselgate. Deze auto’s worden dan ook het sterkst geviseerd.

Waar vind je lage-emissiezones in België?

Antwerpen beet in 2017 de spits af met de allereerste LEZ in België. In 2018 volgde Brussel en Gent maakt zich op voor de invoer van een lage-emissiezone tegen 2020.
Ook Mechelen, Hasselt en Willebroek werken aan een LEZ-plan om hun lokale verkeer en de daarmee gemoeide luchtverontreiniging aan banden te leggen. En in Wallonië wordt dit jaar een decreet vastgelegd zodat gemeenten hun eigen LEZ kunnen installeren. Charleroi en Luik zouden hier het voortouw nemen.
Volgens de Belgische wetgeving mag elke stad of gemeente overigens zélf bepalen waar en wanneer er een lage-emissiezone komt.

Mag mijn auto de lage-emissiezone binnen?

Of jouw wagen LEZ-proof is, wordt bepaald door a) de categorie en b) de euronorm van je voertuig.

Bepaling categorie

De LEZ-voorwaarden zijn enkel van toepassing op voertuigen van de categorieën M, N en T. De categorie van je wagen staat vermeld op het inschrijvingsbewijs.

  • personenwagens (categorie M1)
  • bussen en autocars (categorie M2 of M3)
  • kampeerwagens (categorie M1, M2 of M3)
  • bestelwagens (categorie N1)
  • vrachtwagens (categorie N2 of N3)
  • landbouw- of bosbouwvoertuigen (categorie T)

Bepaling euronorm
De euronorm is een Europese milieustandaard en wordt aangeduid met Euro 1 tot 6: hoe hoger het cijfer, hoe milieuvriendelijker de wagen in kwestie.
Je vindt de euronorm terug op het inschrijvingsbewijs, bij de code V9. Is er geen informatie beschikbaar over de euronorm, dan bepaalt de datum van eerste inschrijving of je auto de LEZ in mag.

Norm Datum 1ste inschrijving
Euro 0 Voor 1 juli 1992
Euro 1 Van 1 juli 1992 tot 31 december 1996
Euro 2 Van 1 januari 1997 tot 31 december 2000
Euro 3 Van 1 januari 2001 tot 31 december 2005
Euro 4 Van 1 januari 2006 tot 31 december 2010
Euro 5 Van 1 januari 2011 tot 31 augustus 2015
Euro 6 Van 1 september 2015 tot 31 augustus 2019

Zijn er uitzonderingen op de LEZ-regels?

Voertuigen die onvoorwaardelijk toegang krijgen tot de lage-emissiezone:

  • Alle andere voertuigcategorieën dan M, N en T, zoals bijvoorbeeld moto’s en bromfietsen
  • Elektrische of plug-in hybride wagens met een maximale CO2-uitstoot van 50 g/km
  • Voertuigen op waterstof
  • Ambulances, brandweer- en politiewagens en voertuigen van de Krijgsmacht
  • Voertuigen voor vergunde uitzonderlijke transporten

Voertuigen die na registratie of betaling toegang krijgen tot de lage-emissiezone

  • Voertuigen die gebruikt worden door of voor personen met een handicap
  • Euro 3-dieselwagens met een roetfilter waarvoor geen premie werd uitbetaald (tot 2020)
  • Oldtimers ouder dan 40 jaar
  • Auto’s met een buitenlandse nummerplaat die voldoen aan de LEZ-voorwaarden (na registratie).
  • Auto’s met een buitenlandse nummerplaat die niet voldoen aan de LEZ-voorwaarden (na betaling van een vergoeding)

Geraak ik met een “verboden” voertuig nog legaal in de LEZ?

“Verboden” voertuigen moeten een dagpas aanvragen om toegang te krijgen tot de LEZ. Zo’n dagpas kost 35 euro. Opgelet: je kan zo’n dagpas maximum 8 keer per jaar (per nummerplaat) aanvragen!

Krijg ik een boete als ik de LEZ-regels overtreed?

Wie de spelregels van de lage-emissiezone overtreedt, moet meteen flink in de buidel tasten. De boetes verschillen per LEZ en hangen ook af van de hoeveelheid overtredingen op je conto.

Wat geldt als een overtreding?

  • de LEZ binnenrijden met een wagen die niet voldoet aan de normen of uitzonderingsvoorwaarden
  • het niet betalen van de verplichte vergoeding om toelating te krijgen tot de LEZ
  • het niet beschikken over een dagpas indien je auto enkel onder die voorwaarde de LEZ binnen mag

De overtredingen worden geregistreerd door slimme camera’s met nummerplaatherkenning.

Hoeveel bedraagt zo’n LEZ-boete?

Gemeenten bepalen zelf de omvang van de boetes, maar de bedragen zijn sowieso geen lachertje. In Antwerpen betaal je vanaf 2018 150 euro voor een eerste overtreding, 250 euro voor een tweede en 350 voor elke volgende overtreding binnen de 12 maanden. Brussel gaat nog een stapje verder qua ‘in de buidel tasten’: daar hoest je vanaf de eerste overtreding meteen 350 euro op. Voor de Brusselse LEZ geldt wel een overgangsperiode van 9 maanden, te tellen vanaf 1 januari 2018, waarin géén boetes worden uitgeschreven.

Hoe betwist ik een LEZ-boete?

Bij overtreding ontvang je eerst een verslag van vaststelling, nadien volgt de boete per aangetekend schrijven. Wie bezwaar wil aantekenen, kan dat doen per brief:

  • de brief moet aangetekend verzonden worden (naar de bevoegde dienst van de LEZ in kwestie)
  • je bezwaar moet alle argumenten en bewijsstukken bevatten, zoals je inschrijvingsbewijs of een ander bewijs van hogere euronorm
  • de betwisting moet binnen de 30 dagen na verzenddatum van de boete gebeuren

In afwachting van de beslissing, moet je de boete nog niet betalen.

In dit artikel